در فقه اسلامى منابع حقيقى بيت المال اينست : ( 1 ) صدقه ( 2 ) غنيمت ( 3 ) فئ ( 4 ) خراج 1 / اما صدقات : عبارتست از اموال زكات كه از توانگران گرفته و به مستمندان داده مىشود ، و براى اداره و ترتيب اين امر شرعى كه قرآن عظيم به اداى آن ناطق است ، در مركز خلافت ديوان صدقات وجود داشت ، كه شعبه‌هاى آن در سائر ولايات بود ، و بموجب فقه اسلامى زكات را از مواشى - سيم و زر - ميوها كشت‌هاى كشاورزى به شرحى كه حضرت پيامبر امر كرده بود دادندى ، و اين ترتيب را حضرت ابو بكر ( رض ) در هدايت نامه‌يى به حضرت انس در هنگام فرستادن او بسوى بحرين نوشته و آن را بخاتم نبوى ممهور داشته بود . « 1 » تلخيص زكات اموال و مواشى يعنى شتر و گوسپند و گاو چرنده در يكسال چنين است ، و بر اسپ و استر و خر زكاتى نبود : زكات اشتر : از 5 شتر يك گوسپند - از 10 دو - و از 15 سه - از 20 چهار گوسپند - از 25 يك اشتر مادهء يك ساله - از 36 يك اشتر مادهء دو ساله - از 46 يك اشتر مادهء سه ساله - از 61 يك اشتر مادهء چهار ساله - از 76 تا 90 دو اشتر مادهء دو ساله - از 91 تا 120 دو اشتر مادهء سه ساله - و بعد از 120 فرض زكات از سر گرفته مىشود . زكات گاو : بر 30 گاو يك گوساله يك ساله - بر 40 گاو يك گوساله دو ساله - از 40 تا 60 بر هر فرد حصهء چهلم قيمت يك گوساله دو ساله - از 60 دو گوساله يك ساله - از 70 يك گوساله يك ساله و يك گوساله دو ساله - از 90 سه گوسالهء يك ساله - از 100 دو گوسالهء يك ساله و يك گوسالهء دو ساله - بعد ازين بر هر سى و چهل حساب مىشود . زكات گوسپند و بز : از 40 يك گوسپند - از 121 دو گوسپند - از 200 سه گوسپند - از 400 چهار گوسپند

--> ( 1 ) - رجوع به تيسير الوصول 2 / 122 و هدايه فقه حنفى كتاب الزكاة و غيره